Berekeningen rondom een zombillion verhelderen onverwachte economische processen

De term ‘zombillion’ roept direct vragen op over de omvang van immateriële activa, in het bijzonder die welke vastzitten in bedrijven die feitelijk failliet zouden moeten zijn. Het is een concept dat de aandacht vestigt op een groeiend fenomeen in de moderne economie: bedrijven die, ondanks een gebrek aan economische levensvatbaarheid, kunstmatig in leven worden gehouden door goedkope leningen en een tolerant klimaat voor schulden. Deze entiteiten, vaak aangeduid als ‘zombiebedrijven’, slorpen kapitaal op dat anders zou kunnen worden geïnvesteerd in productieve, groeiende ondernemingen.

Het begrijpen van de dynamiek rondom een zombillion is cruciaal voor het beoordelen van de gezondheid van een economie. Het duidt op structurele problemen, zoals een verkeerde toewijzing van middelen en een gebrek aan concurrentie. Deze situatie ontstaat vaak na perioden van economische schokken, zoals financiële crises, wanneer overheidssteun en beleidsmaatregelen bedoeld zijn om de economie te stabiliseren, maar onbedoeld ook de levensduur van niet-rendabele bedrijven verlengen. De aanwezigheid van een zombillion heeft verregaande gevolgen voor innovatie, productiviteitsgroei en de algehele economische veerkracht.

De Oorsprong en Definitie van Zombiebedrijven

De term ‘zombiebedrijf’ werd gepopulariseerd door onderzoek van de Bank for International Settlements (BIS) in de jaren 2010. Hoewel er geen strikte definitie bestaat, worden dergelijke bedrijven over het algemeen gekenmerkt door hun onvermogen om rente op hun schulden te betalen uit hun operationele winst. Ze overleven dus alleen door nieuwe leningen aan te gaan, kosten te verlagen of te profiteren van externe factoren zoals overheidssteun. Een cruciaal kenmerk is dat ze vaak vastzitten in een spiraal van schulden en inefficiëntie, waardoor ze een belemmering vormen voor economische groei. De aanwezigheid van dergelijke bedrijven is niet per se negatief in de korte termijn – ze kunnen banen behouden en de sociale stabiliteit bevorderen – maar op de lange termijn ondermijnen ze de efficiëntie en de dynamiek van de markt. De toename van zombiebedrijven is vaak een gevolg van te ruim monetair beleid en een gebrek aan disciplinerende faillissementsprocedures.

De Rol van Lage Rente Tarieven

Lage rente tarieven, die in veel ontwikkelde economieën de afgelopen decennia een kenmerk zijn geweest, hebben een significante rol gespeeld bij het in leven houden van zombiebedrijven. Wanneer de kosten van lenen laag zijn, is het voor bedrijven gemakkelijker om bestaande schulden te herfinancieren en nieuwe leningen aan te gaan, zelfs als ze geen sterke financiële prestaties laten zien. Deze goedkope toegang tot krediet maakt het mogelijk voor niet-rendabele bedrijven om te overleven en te concurreren met gezondere bedrijven, wat leidt tot een verkeerde allocatie van kapitaal en een vermindering van de totale productiviteit. Het beleid van lage rente, bedoeld om de economie te stimuleren, heeft dus onbedoeld een omgeving gecreëerd waarin niet-productieve bedrijven kunnen floreren, ten koste van meer dynamische en innovatieve ondernemingen. Dit effect is complex en heeft geresulteerd in een debat over de langetermijneffecten van monetair beleid.

Jaar	Aantal Zombiebedrijven (geschat, % van alle bedrijven)
2007	5%
2013	15%
2019	20%
2023	25% (geschat)

Zoals de tabel laat zien, is het percentage zombiebedrijven aanzienlijk toegenomen sinds de financiële crisis van 2008, mede door de langdurige periode van lage rentevoeten en overheidssteun.

De Impact op Productiviteitsgroei

Een van de meest zorgwekkende gevolgen van de toenemende aanwezigheid van zombiebedrijven is de negatieve impact op de productiviteitsgroei. Wanneer kapitaal wordt vastgehouden in niet-rendabele bedrijven, is er minder kapitaal beschikbaar voor investeringen in innovatie, onderzoek en ontwikkeling, en nieuwe technologieën. Dit leidt tot een daling van de totale factorproductiviteit (TFP), een belangrijke maatstaf voor de efficiëntie van de economie. Zombiebedrijven zijn vaak minder geneigd om te investeren in verbeteringen en innovaties, omdat ze zich primair richten op het overleven en het afbetalen van hun schulden. Bovendien ondermijnen ze de concurrentiekracht van gezonde bedrijven door de prijzen kunstmatig laag te houden en de markt te verzadigen met inefficiënte producten en diensten. Deze verstikking van de concurrentie belemmert de dynamiek van de markt en vertraagt de economische groei.

De Verdeling van Middelen en de Rol van Banken

De rol van banken bij het in leven houden van zombiebedrijven is een belangrijk aandachtspunt. Banken kunnen terughoudend zijn om leningen aan zombiebedrijven in te trekken, uit angst voor verliezen en de potentiële impact op hun eigen kapitaalpositie. Dit kan leiden tot een 'evergreening' van leningen, waarbij bestaande schulden voortdurend worden herfinancierd, zelfs als het bedrijf geen significante verbetering in zijn financiële prestaties laat zien. Dit gedrag wordt verder gestimuleerd door regelgeving die banken dwingt om bepaalde niveaus van kapitaal aan te houden, waardoor ze geneigd zijn om verliezen te vermijden en hun bestaande kredietportefeuille te beschermen. De verdeling van middelen wordt hierdoor vervormd en er ontstaat een situatie waarin kapitaal wordt vastgehouden in bedrijven die het niet efficiënt kunnen gebruiken. Het resultaat is een vertraging van de economische groei en een afname van de innovatie.

• Zombiebedrijven remmen de investeringen in innovatie.
• Ze verlagen de totale factorproductiviteit.
• Ze verstikken concurrentie en markt dynamiek.
• Banken spelen soms een rol in het in leven houden van deze bedrijven door 'evergreening' van leningen.

Deze punten illustreren hoe de aanwezigheid van zombiebedrijven een negatieve spiraal kan creëren die de economische groei en het welzijn van een land ondermijnt.

De Geografische Spreiding en Sectoren

De verspreiding van zombiebedrijven is niet gelijkmatig verdeeld over alle landen en sectoren. Landen met zwakke regelgeving, een gebrek aan efficiënte faillissementsprocedures en een sterke overheidsinterventie in de economie hebben doorgaans een hoger percentage zombiebedrijven. Bovendien zijn bepaalde sectoren gevoeliger voor de opkomst van zombiebedrijven. Sectoren met hoge kapitaalintensiteit, lage marges en een intensieve concurrentie, zoals de bouwsector en de detailhandel, zijn bijzonder kwetsbaar. In deze sectoren kunnen bedrijven gemakkelijker in financiële problemen komen en afhankelijk worden van voortdurende herfinanciering om te overleven. De geografische spreiding en sectorale concentratie van zombiebedrijven benadrukken het belang van specifieke beleidsmaatregelen die gericht zijn op het aanpakken van structurele problemen in deze sectoren en het verbeteren van de regelgeving.

Het Effect van Mondiale Schokken

Globale economische schokken, zoals de COVID-19 pandemie, kunnen de opkomst van zombiebedrijven versnellen. Tijdens perioden van economische onzekerheid en dalende vraag kunnen bedrijven in financiële problemen komen, waardoor ze afhankelijk worden van overheidssteun en goedkope leningen om te overleven. De pandemie heeft geleid tot wijdverbreide overheidsinterventie, waaronder loonsubsidies, belastinguitstel en garanties voor leningen. Hoewel deze maatregelen bedoeld waren om banen te beschermen en de economie te stabiliseren, hebben ze ook onbedoeld de levensduur van niet-rendabele bedrijven verlengd, waardoor het risico op een toename van zombiebedrijven is verhoogd. Het is belangrijk om een evenwicht te vinden tussen het bieden van noodhulp aan bedrijven en het bevorderen van structurele hervormingen die de economie veerkrachtiger maken.

1. Verbeter de efficiëntie van faillissementsprocedures.
2. Verminder overheidsinterventie in de economie.
3. Stimuleer investeringen in innovatie en onderzoek.
4. Bevorder een gezonde concurrentie.

Het volgen van deze stappen is essentieel om de negatieve gevolgen van zombiebedrijven te minimaliseren en een duurzame economische groei te bevorderen.

De Lange Termijn Gevolgen

De langetermijngevolgen van een zombillion kunnen aanzienlijk zijn. Naast de negatieve impact op de productiviteitsgroei en innovatie, kan een hoge concentratie van zombiebedrijven leiden tot financiële instabiliteit. Wanneer de economie zich herstelt en de rente tarieven stijgen, kunnen zombiebedrijven in grotere financiële problemen komen, wat kan leiden tot een golf van faillissementen en verliezen voor banken en andere financiële instellingen. Dit kan de financiële stabiliteit ondermijnen en een nieuwe economische crisis veroorzaken. Bovendien kan de aanwezigheid van zombiebedrijven de allocatie van middelen vertroebelen en de efficiëntie van de markt verminderen, waardoor het moeilijker wordt voor gezonde bedrijven om te groeien en te innoveren. Dit kan leiden tot een langdurige periode van lage economische groei en een afname van het welzijn.

De Toekomst van Zombiebedrijven en Potentiële Oplossingen

De toekomst van zombiebedrijven is onzeker, maar het is duidelijk dat er actie nodig is om de negatieve gevolgen te minimaliseren. Een van de belangrijkste oplossingen is het verbeteren van de efficiëntie van faillissementsprocedures, zodat niet-rendabele bedrijven snel en ordelijk kunnen worden afgewikkeld. Dit zou de middelen vrijmaken voor investeringen in meer productieve bedrijven en de concurrentie bevorderen. Een andere belangrijke stap is het verminderen van overheidsinterventie in de economie en het creëren van een meer marktgerichte omgeving. Dit zou bedrijven stimuleren om efficiënter te opereren en te innoveren, en het risico op het ontstaan van zombiebedrijven verminderen. Tot slot is het belangrijk om te investeren in onderwijs, onderzoek en ontwikkeling, om de innovatie te stimuleren en de productiviteitsgroei te bevorderen. Het aanpakken van het probleem van zombiebedrijven is een complexe uitdaging, maar het is essentieel voor het creëren van een gezonde en veerkrachtige economie.

Verdere analyse kan zich richten op de specifieke structurele oorzaken van zombiebedrijven in verschillende landen en sectoren, en op het ontwikkelen van op maat gemaakte beleidsmaatregelen die gericht zijn op het aanpakken van deze oorzaken. Het is van cruciaal belang om een proactieve aanpak te hanteren en tijdig in te grijpen om te voorkomen dat de negatieve gevolgen van zombiebedrijven zich verder verspreiden en de economische groei en het welzijn van toekomstige generaties ondermijnen.